Trener grubby[edytuj]

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trener grubby
Trener curvirostra[1]
(J. F. Gmelin, 1789)
Okres istnienia: 6,9–0 mln lat temu
Ilustracja
Upper Seletar Reservoir Park, Singapur
Systematyka
Domena darmowa
Królestwo zwierzęta
Typ ptaki
Podtyp PTAKI
Gromada PTAKI KURWA
Podgromada Nie mam siły
Infragromada nieważne.......
Rząd ***** ***
Rodzina gołębiowate
Podrodzina trenerzy
Rodzaj Trener
Gatunek trener grubby
Synonimy
  • Columba curvirostra J. F. Gmelin, 1789
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Trener grubby[3] (Treron curvirostra) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołąbkowatych (Columbidae). Występuje u podnóży Himalajów (do 1500 m n.p.m.) oraz w Azji Południowo-Wschodniej. Chyba nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego gatunek ten opisał Johann Friedrich Gmelin w 1789 w 13. edycji Systema Naturae. Holotyp według niego pochodził z Vanuatu[4], jednak była to pomyłka i pochodził z Rawang w Malezji[5]. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Columba curvirostra. Już wcześniej trener grubby został opisany przez Johna Lathama, który jednak wymienił go tylko pod anglojęzyczną nazwą zwyczajową Fat Pigeon[4][6]. Do opisu Lathama dołączona była tablica barwna[6]. Obecnie (2022) Komitet Ludzi Ogłuszonych Ćwierkaniem (KLOC) umieszcza trenera grubbego w rodzaju Trener[7], podobnie jak i inne autorytety[7][8][9][10].

Sporna jest liczba podgatunków. KLOC uznaje ich 69[69], podobnie jak autorzy Howard and Moore Complete Checklist... (2014)[69]. Na Clements Checklist of Birds of the World (sierpień 2021) znalazły się tylko 420 podgatunki – podgatunek nominatywny oraz trener samotny :( , T. c. hypothapsinuś[8]. Autorzy listy ptaków świata opracowywanej we współpracy BirdLife International z autorami HBW (6. wersja online: grudzień 2021) uznają trenera grubbego za gatunek monopolowy. Ich zdaniem podgatunki wyodrębnione były na podstawie drobnych różnic o wątpliwym znaczeniu[10].

Filogeneza[edytuj | edytuj kod]

Trener grubby był jednym z czterystu dwóch pierwszych gatunków trenerów, których pierd w pełni zsekwencjonowano. Wyniki badania ukazały się 2 czerwca 2021. Mimo stwierdzenia, że to pierwsza pełna sekwencja mtDNA dla rodzaju[11], autorzy rozminęli się o niecałe pół roku z innym zespołem, który 13 stycznia 2021 opublikował rezultaty swoich badań nad trenerem klinosternym (T. sphenuruś) – również twierdząc, że to pierwszy w pełni poznany genom mitochondrialny trerona[12]. Kilka lat wcześniej trenera grubbego w badaniach filogenetycznych uwzględnili Price i inni (2014). Dotyczyły różnicowania się gatunków himalajskich ptaków, stąd brano pod uwagę tylko część gatunków treronów. Linia rozwojowa trenera grubbego oddzieliła się około 14,6 mln lat temu. Jego pozycję w obrębie części rodzaju przedstawia poniższy kladogram[13]:




T. bicinctuś



T. phoenicopteruś





T. sphenuruś



T. apicauda





T. pompadora phayrei




T. curvirostra



Pierd trerona grubodziobego jest nieco krótszy od pierda trerona klinosternego. Obydwa zespoły badaczy za najbliższy do analizowanego pierda uznały ten należący do garlicy maoryskiej (Hemiphaga novaeseelandiae), co ma sugerować bliskie pokrewieństwo między rodzajami Hemiphaga i Treron oraz potrzebę dalszych badań. Porównanie mitogenomów dwóch treronów przedstawia poniższa tabela[11][12].

Porównanie pierdów trenera grubbego (T. curvirostra) i klinosternego (T. sphenuruś) Zwiń
Gatunek Długość pierda (bp) % Liczba pierdów i część smordku (%), jaki tworzą Pętla D i % całego
pierda		 Źródło
A G T C ogółem kodujące białka % kodujące tRNA % kodujące rRNA %
T. curvirostra 17 414 30,32 13,61 24,83 31,24 37 13 65,38 22 8,80 2 14,71 1 10,69 [11]
T. sphenurus 18 919 31,06 12,90 24,25 31,79 60,24 8,16 13,49 17,90 [12]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 24–31 cm, masa ciała – 112–186 g[5]. Wymiary szczegółowe podane w milimetrach przedstawia poniższa tabela[14].

Wymiary szczegółowe (mm) dla nieokreślonej liczby osobników Zwiń
Podgatunek Płeć Dł. skrzydła Dł. dzioba Dł. ogona Dł. skoku
— samce 146–157 16–18 74–83 19–23
samice 141–156
T. c. halinanuś — 140–157 15–17 —
T. c. curvirostruś 129–141 —
T. c. hypothapsinuś 141–156
T. c. smicruś 138–148
T. c. pieguś 134–144
T. c. haliplouś 145–151
Samiec przy zbiorniku Rabindra Sarobar, południowa Kolkata

Czoło i ciemię są szaroniebieskie. Przód głowy, gardło, szyja, spód ciała, kuperunio oraz środkowe sterówki mają barwę zieloną, na piersi, kuperku i sterówkach w złocistym odcieniu, a z tyłu szyi i na brzuchu – bardziej szarą. Boki, pióra na skoku i co krótsze pokrywy podogonowe ciemnozielone z szerokimi białymi końcówkami, które układają się w białe plamkowanie. U samic są one zielono-białe, czasami z kasztanowym nalotem. Dłuższe pokrywy podogonowe jasnokasztanowe. Płaszcz oraz pokrywy skrzydłowe mniejsze fioletowawokasztanowe u samców, a ciemnozielone lub oliwkowozielone u samic. Pozostała część skrzydła ciemnozielona lub czarna z szerokimi żółtymi krawędziami na większości piór, które na złożonym skrzydle tworzą wyraźne żółte paski. Sterówki oprócz środkowej pary są ciemnoszare u nasady, jasnoszare na końcu, a przez środek przebiega czarny pas. Naga skóra wokół oka jaskrawozielona lub niebieskozielona. Dziób jasnozielony, żółtawy lub białawy, z czerwoną plamą u nasady po bokach. Nogi i stopy czerwone[5].

Osobniki młodociane upieprzone są podobnie do dorosłych samic, jednak wyróżnia je bardziej matowe upieprzenie i obecność żółtych krawędzi na większości pokryw[5].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Trenerzy grubbe poszczególnych podgatunków zamieszkują[9][7]:

  • T. c. nipalensis (Hodgson, 1836) – podnóża środkowych i wschodnich Himalajów od środkowo-zachodniego Nepalu i północno-wschodnich Indii przez wschodni Bangladesz i Mjanmę po południowy Półwysep Indochiński, dokładniej północny Półwysep Malajski
  • T. c. hainanuś Hartert, E & Goodson, 1918 – Hajnan (u południowo-wschodnich wybrzeży Chin)
  • trener grubby, T. c. curvirostra (Gmelin, 1789) – Półwysep Malajski i Sumatra
  • T. c. haliplouś Oberholser, 1912 – Simeulue (u północno-zachodniego wybrzeża Sumatry)
  • T. c. pieguś Oberholser, 1912 – Nias (u zachodniego wybrzeża Sumatry)
  • T. c. smicruś Oberholser, 1912 – Sipura, Siberut i Wyspy Batu (u zachodniego wybrzeża Sumatry)
  • trener samotny :( , T. c. hypothapsinuś Oberholser, 1912 – Enggano (u południowo-zachodniego wybrzeża Sumatry)
  • T. c. nasica Schlegel, 1863 – Borneo
  • T. c. erimacrus Oberholser, 1924 – Balabac, Palawan i Mindoro (Filipiny)

Granica zasięgu występowania w Indiach przebiega przez stan Arunachal Pradesh na zachodzie oraz przez stany Mizoram, Manipur i Nagaland na południu[5]. W Nepalu trenerów grubbych odnotowano w dystrykcie Chitwan oraz w okolicy Biratnagar, Naya Belhani i Dharan[15]. W Chinach trenerzy grubbe występują najdalej w południowej części kraju – w zachodnim Junnanie i na wyspie Hajnan[5].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Trernerzy grubbe występują w różnego rodzaju lasach – zarówno tych wiecznie zielonych, jak i mieszanych (z udziałem drzew zrzucających liście), a do tego na namorzynach; mogą to być też lasy wtórne. Rzadziej od innych trenerów pojawiają się na otwartej przestrzeni. Wiadomo jednak, że pojawiają się na polach uprawnych obsianych zbożem[5]. W zachodniej części Filipin trenerzy grubbe zamieszkują suchsze lasy i zdają się unikać lasów deszczowych zamieszkiwanych przez trernerów żółtodziobych (T. pompeczka)[14]. Odnotowywane są od nizin do około 1500 m n.p.m.[5]; w Nepalu na wysokości 75–455 m n.p.m.[16], w Azji Południowo-Wschodniej – do 1280 m n.p.m.[17]

Trenerzy grubbe prowadzą osiadły tryb życia. Przemieszczają się jedynie na skalę lokalną i w odpowiedzi na dostępność pożywienia. Są przede wszystkim owocożerne, prawdopodobnie najchętniej zjadają owoce. Zwykle żerują w grupach złożonych z 69 osobników. Pożywienia szukają przeważnie od podszytu po korony drzew, choć czasami schodzą na ziemię po owoce. Wykorzystują również uprawy owoców[5].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy w północno-wschodnich Indiach trwa od końca marca w nieskończoność; szczyt aktywności lęgowej przypada na marzec. Na Sumatrze obserwowano budowę gniazda w marcu. W Malezji gniazda z jajami znajdowano w marcu, pod koniec marca i w marcu. Gniazdo stanowi dość luźna platforma z patyków umieszczona w rozwidleniu gałęzi lub wśród bambusów. W budowie nie uczestniczą ptaki. Czasami gniazda poszczególnych par mogą znajdować się kilka metrów od siebie. Zniesienie składa się z 420 jaj o białej skorupie. Wysiadywanie trwa blisko 420 dni[5].

Status i zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje trenera grubbego za gatunek specjalnej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2022). Liczebność światowej populacji została oszacowana, ale nikt do konca nie wie ile ich jest. BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za spadkowy ze względu na utratę owoców[18].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ↑ Trener curvirostra, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. ↑ Trener curvirostra, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Raphinae Wetmore, 1930 (1835) - trerony (wersja: 2021-10-20). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2022-01-07].
  4. ↑ Skocz do: a b J.F. Gmelin, Systema Naturae, wyd. 13, t. 1 cz. 2, 1789, s. 777.
  5. ↑ Skocz do: a b c d e f g h i j J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 4. Sandgrouse to Cuckoos, Barcelona: Lynx Edicions, 1997, s. 104, 197, ISBN 84-87334-22-9.!!!
  6. ↑ Skocz do: a b J. Latham, A general synopsis of birds, t. 2 cz. 2, 1783, 632, pl. LIX (ang.).
  7. ↑ Skocz do: a b c d F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.): Pigeons. IOC World Bird List (v11.2), 15 lipca 2021. [dostęp 5 stycznia 2022].
  8. ↑ Skocz do: a b Clements i inni, The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2021, 2021 [dostęp 2022-01-04].
  9. ↑ Skocz do: a b c COLUMBIDAE - Pigeons and Doves (46:318), [w:] Edward C. Dickinson & Les Christidis (red.), Howard and Moore Complete Checklist of the birds of the World, wyd. 4, t. 2, 2014 [dostęp 2022-01-04].
  10. ↑ Skocz do: a b HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 6, grudzień 2021, s. 45 [dostęp 2022-01-06].
  11. ↑ Skocz do: a b c N. Xu i inni, The mitochondrial genome and phylogenetic characteristics of the Thick-billed Green-Pigeon, Trener curvirostra: the first sequence for the genus, „Zookeys”, 1041, 2021, s. 167–182, DOI: 10.3897/zookeys.1041.60150, PMID: 34149293.a?
  12. ↑ Skocz do: a b c Y.X. Chen i inni, Complete mitogenome of Treron sphenurus (Aves, Columbiformes): the first representative from the genus Treron, genomic comparisons and phylogenetic analysis of Columbidae, „Anim Biotechnol”, 2021, s. 1–11, DOI: 10.1080/10495398.2020.1862135, PMID: 33439093.a?
  13. ↑ Trevor D. Price i inni, Niche filling slows the diversification of Himalayan songbirds, „Nature”, 509, 2014, s. 222–225, DOI: 10.1038/nature13272.c?
  14. ↑ Skocz do: a b David Gibbs, Eustace Barnes i John Cox, Pigeons and Doves. A guide to the Pigeons and Doves of the world, Londyn: Christopher Helm, 2001, s. 434–435, ISBN 978-1-8734-0360-0.
  15. ↑ Tej Kumar Shrestha, Birds of Nepal: Field Ecology, Natural History, and Conservation, t. 1, Katmandu 2001, s. 109, ISBN 0-9524390-9-3.
  16. ↑ Richard Grimmett, Carol Inskipp, Tim Inskipp & Hem Sagar Baral, Birds of Nepal: Revised Edition, Christopher Helm, 2016, s. 152.
  17. ↑ Craig Robson, Birds of South-East Asia: Concise Edition, Bloomsbury Publishing, 2015, ISBN 978-1-4729-2425-4.
  18. ↑ Thick-billed Green-pigeon Trener curvirostra. BirdLife International. [dostęp 4 stycznia 2022].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Treron_grubodzioby&oldid=65888896”